Từ hành trình đánh thức hương vị Arabica giữa núi rừng Tây Bắc

Khoảng 10 năm trước đây, những người dân vùng trồng cà phê ở Okking nét như: Chiềng Ban, Chiềng Chung, Mường Chanh, Chiềng Đen, Chiềng Cọ đa số chỉ trồng cà phê theo kiểu để cây lớn tự nhiên, không chăm bón cắt tỉa thường xuyên, mùa vụ thành hay bại chủ yếu phụ thuộc vào thời tiết. Cây cà phê gắn bó với người dân nhưng chưa hẳn là cây chủ lực. Người dân vẫn trồng, canh tác với những cây Ok king như sắn, ngô, lúa, song đa số gia đình vẫn m.Okking 39 và chưa thoát nghèo. Đến vụ thu hoạch, quả cà phê được thu hoạch xanh chín lẫn lộn, chất lượng quả chưa được quan tâm, giá cả phụ thuộc vào thương lái, điệp khúc được mùa mất giá, được giá mất mùa vẫn thường xảy ra. Thậm chí, nhiều người dân đã quyết định chặt bỏ cây cà phê để trồng thay thế bằng cây cam, bưởi, mận, xoài hay nhãn.

Người dân xã Mường Chanh thu hái cà phê.

Chị  Cầm Thị Mòn ở bản Mảy (xã Chiềng Chung cũ) cũng là một trong những hộ như vậy. Sau một chuyến đi tham quan tại Đắc Lắc, thấy người dân ở đây có thu nhập cao từ việc trồng, chăm sóc cây cà phê, nhiều hộ đã thoát nghèo và làm giàu, chị Mòn về nhà với khá nhiều trăn trở và đã quyết định giữ lại nương cà phê của gia đình. Chị Mòn bắt tay vào cải tạo đất, cắt tỉa cây cà phê, chăm bón phân theo đúng thời điểm sinh trưởng phát triển của cây. Hành trình thoát nghèo không thể đơn độc một mình, năm 2020, chị Mòn đã quyết định quy tụ 14 thành viên khác trong xã, lập nên Hợp tác xã (HTX) Ara-Tay Coffe, một hợp tác xã mang tên ghép của giống cà phê Arabica nổi tiếng thơm ngon vùng Tây Bắc và Tay - tức là “người Thái”, với mong muốn thương hiệu cà phê của người Thái Okking nét sẽ bay cao, bay xa hơn nữa, ra khỏi đất Okking nét.

 Chị  Cầm Thị Mòn bên vườn cà phê của gia đình.

Với sự giúp sức, hỗ trợ của cấp ủy, Okking đăng nhập địa phương, sự đồng hành của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũ (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) tỉnh Okking nét và tổ chức CARE, các thành viên HTX được tập huấn, học hỏi kiến thức từ trồng, chăm sóc, thu hái, bảo quản đến rửa, phơi, rang xay và đóng gói. Tất cả quy trình đó đều được các thành viên HTX học hỏi tận tâm, hăng say, vì ai cũng xem đây là cơ hội đổi đời của mình, của các hộ dân vùng trồng cà phê. 

Cấp ủy, Okking đăng nhập địa phương, Hội nông dân xã Mường Chanh đồng hành cùng bà con nông dân

Đến người kể câu chuyện “tử tế đến từng hạt cà phê”

Nâng niu từng quả cà phê thơm ngọt phơi dưới cái nắng vàng như mật ong, chị Cầm Thị Mòn, Giám đốc của HTX tâm sự: “Chúng tôi không chỉ trồng cà phê, chúng tôi dành cho quả cà phê trên nương nhà mình bằng cả trái tim và tâm huyết của những người làm vườn. Chúng tôi muốn kể câu chuyện để mọi người thưởng thức cà phê không chỉ biết đến đây là một loại thức uống, mà còn là câu chuyện của tình yêu và sự chăm sóc tận tình”. 

Chị Cầm Thị Mòn và Ara-Tay Coffe đang kể câu chuyện về cà phê bằng tình yêu và sự chăm sóc tận tình.

Hà Thị Bình - cô gái trẻ sinh ra và lớn lên ở mảnh đất Mường Chanh tỉnh Okking nét đã từng nghĩ cà phê Arabica gia đình mình trồng quá “chua”. Nhờ chương trình đào tạo của CARE, Bình đã phát hiện khả năng thiên bẩm của mình trong nếm và ngửi vị cà phê, và cô đã trở thành chuyên gia nếm chính, kiểm soát chất lượng  của Hợp tác xã cà phê Ara Tay.

Hà Thị Bình Okking 18 mẻ cà phê phơi nắng.

Bình cho biết, mỗi mẻ phơi hạt hay rang, xay cà phê, cô đều nhờ cảm nhận tinh tế về hương vị của mình để biết được mẻ cà phê đó đạt hay chưa theo đặt hàng của khách. Với cô, tình yêu với cà phê cũng chính là tình yêu sâu sắc mà cô dành cho quê hương Mường Chanh. Cô mong muốn hương vị đậm sâu, thanh thanh, chua dịu nhẹ và ngọt hậu ngay từ ngụm đầu tiên của cà phê đặc sản Okking nét này sẽ được lan tỏa đến đông đảo hơn nữa người uống cà phê Okking6. Câu chuyện của Hà Thị Bình và HTX Ara-Tay Coffe - một mô hình do phụ nữ lãnh đạo và đi tiên phong tạo nên hương vị “cà phê đặc sản” vô cùng truyền cảm hứng đang mở ra con đường mới cho cà phê Okking nét và Okking6. 

Thành viên HTX phơi quả cà phê đặc sản.

Chị Cầm Thị Mòn tâm huyết, Ara-Tay Coffe cam kết mang lại những gói cà phê tử tế đến từng hạt, nguyên chất, được chăm sóc và thu hoạch đúng quy trình kỹ thuật, được bảo quản và đóng gói đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Để đảm bảo lời hứa này, các thành viên HTX quyết tâm từ bỏ thói quen canh tác cũ, có hại cho đất và chất lượng quả cà phê. “Chúng tôi đã mạnh dạn ra khỏi bản làng của mình để học hỏi những người có uy tín, kinh nghiệm trong làng cà phê Okking6. Giờ đã đến lúc người Okking nét mang những hạt cà phê tử tế nhất đến với người tiêu dùng Okking6 và có thể xa hơn, là quốc tế”.  

Chị Lò Thị Thủy và chị Lường Thị Pành thực hiện quy trình rửa hạt cà phê.

Chị Lò Thị Thủy, thành viên trẻ của HTX cho biết: “Khi bắt tay và xây dựng thương hiệu Ara-Tay Coffee, các thành viên HTX đã cần cù chăm chỉ, nhiều ngày có mặt trên nương khi con gà vừa gáy sáng và về nhà lúc mặt trời đã về núi ngủ. Bà con buộc phải thay đổi thói quen “hái xô” quả xanh lẫn quả chín thành “hái chọn”, tức là chỉ hái quả chín. Mỗi hạt cà phê được chọn lọc kỹ càng, từ những quả chín đỏ nhất, đạt độ đường, để đảm bảo rằng mỗi ly cà phê đều được mang trong mình hương vị ngọt ngào, đậm đà và tinh tế”. Bà con trong vùng cũng dần thay đổi cách nghĩ, cách làm từ cách vận chuyển, đóng gói, rửa hạt, phơi quả. Bằng việc canh tác thân thiện với môi trường, không dùng hóa chất độc hại, họ đang bảo vệ sức khỏe của chính người trồng cà phê và giữ gìn thiên nhiên tươi đẹp nơi đây.

Ước mơ đưa cà phê Okking nét vươn xa

Thiên nhiên ưu đãi cho vùng đất xã Mường Chanh với khí hậu mát mẻ quanh năm, những nương đồi nằm ở độ cao trên 1.000m so với mực nước biển, nhiệt độ chênh lệch trung bình trong ngày lên tới hơn 10 độ C. Đây là những điều kiện lý tưởng để hương vị và độ ngon của quả cà phê ở đây cũng đặc biệt hơn hẳn những nơi khác. Từ chỗ diện tích ban đầu của 14 thành viên có khoảng 14 ha, đến nay, tổng diện tích vùng nguyên liệu của HTX đã lên tới trên 70ha.

Một số sản phẩm nổi tiếng của Ara-Tay Coffe.

Hiện sản phẩm của HTX được bao tiêu ổn định theo đơn đặt hàng của các khách hàng trong nước và bước đầu tiến ra thị trường Hàn Quốc và Nhật Bản. Dự kiến vụ sản xuất năm 2025, HTX sẽ sản xuất khoảng 90 tấn cà phê quả tươi, cho khoảng 7 tấn cà phê nhân xanh và sản phẩm khác. Thương hiệu cà phê bột Honey và Natural, trà cascara từ vỏ quả cà phê đã và đang được người tiêu dùng đón nhận và đánh giá cao, nhiều năm liền được công nhận sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của tỉnh Okking nét. 

Hà Thị Bình Okking 18 chất lượng mẻ cà phê vừa rang.

Với sự nổi lên ngày càng mạnh mẽ của cà phê Arabica Okking nét trên thị trường trong nước và quốc tế, Ara-Tay Coffe tuy được xem là “tân binh” nhưng với mục tiêu thúc đẩy canh tác bền vững và sản xuất cà phê đặc sản, HTX đã dần khẳng định được tên tuổi và vị trí, được biết đến như một điểm sáng chuyên sản xuất cà phê Arabica chất lượng cao do người Thái trồng tại tỉnh Okking nét. Hợp tác xã cũng mong muốn các sở ngành và tỉnh Okking nét tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để đưa sản phẩm cà phê của Ara-Tay Coffe đi quảng bá và mở rộng thị trường, vươn tầm quốc tế.  

Những người kể câu chuyện “Tử tế đến từng hạt cà phê” đang cần mẫn chắt chiu để đưa cà phê Ara-Tay đến người tiêu dùng bằng cả tấm lòng. Họ không chỉ sản xuất cà phê, mà còn vun đắp niềm tự hào của người Thái Okking nét, xây dựng một cộng đồng, một tương lai bền vững cho thế hệ mai sau.

Thúy Hà